Azərbaycan milli mətbuatı 1875-ci il iyulun 22-də Həsən bəy Zərdabinin nəşr etdirdiyi "Əkinçi" qəzeti ilə zəngin və şərəfli inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur. Cəmi iki il fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, "Əkinçi" xalqın maariflənməsində, ana dilinin qorunmasında, milli özünüdərk hissinin formalaşmasında və mütərəqqi ictimai fikrin inkişafında müstəsna rol oynamışdır. Sonrakı dövrlərdə nəşr olunan "Ziya", "Kəşkül", "Şərqi-Rus", "Həyat", "Füyuzat", "Molla Nəsrəddin", "Açıq söz" və digər qəzet və jurnallar Zərdabinin başladığı maarifçilik yolunu uğurla davam etdirmiş, milli mətbuatı xalqın ictimai-siyasi və mədəni həyatının ayrılmaz tərkib hissəsinə çevirmişdir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev milli mətbuatın tarixi missiyasını yüksək qiymətləndirərək deyirdi: "Milli mətbuatımızın inkişaf mərhələləri Azərbaycan xalqının azadlıq, müstəqillik uğrunda mübarizə tarixinin tərkib hissəsidir. “Əkinçi”dən üzü bəri azadlıq, demokratiya, müstəqillik uğrunda mücadilə dərslərini biz milli mətbuatımızın səhifələrindən öyrənmişik." Bu fikir milli mətbuatın cəmiyyətin maariflənməsində, milli şüurun formalaşmasında və dövlətçilik ideyalarının möhkəmləndirilməsində oynadığı əvəzsiz rolu dolğun şəkildə ifadə edir.

Müstəqillik illərində Azərbaycanda həyata keçirilən dövlət quruculuğu siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də media sahəsində ardıcıl islahatların aparılması olmuşdur. Xüsusilə 1993-cü ildən başlayaraq Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən köklü islahatlar nəticəsində söz və məlumat azadlığını məhdudlaşdıran maneələr aradan qaldırılmış, kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyətini tənzimləyən müasir qanunvericilik bazası formalaşdırılmış, medianın iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafındakı rolunun artırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

Azərbaycan mediasının inkişaf tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan qərarlardan biri 1998-ci ilin avqustunda dövlət senzurasının ləğv edilməsi olmuşdur. Bu addım ölkədə söz və mətbuat azadlığının təmin olunmasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Senzuranın aradan qaldırılması azad medianın formalaşmasına, jurnalistlərin peşə fəaliyyətini daha sərbəst həyata keçirməsinə və cəmiyyətin operativ, obyektiv informasiya almaq hüququnun daha dolğun təmin edilməsinə geniş imkanlar yaratmışdır.

Ulu Öndərin müəyyən etdiyi media siyasəti bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısı mətbuatın cəmiyyət həyatındakı rolunu yüksək qiymətləndirərək bildirib: "Əlbəttə ki, mətbuatın fəaliyyəti hər bir insanı maraqlandırır. İnsanlar bütün məlumatı mətbuatdan alırlar. Ona görə hər bir ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda mətbuat qərəzsiz olmalıdır, çevik, operativ fəaliyyət göstərməlidir, insanları məlumatlarla tam şəkildə təmin etməlidir. Hesab edirəm ki, biz bunu Azərbaycanda görürük. Çünki bu gün Azərbaycan mətbuatı artıq yüksək səviyyəyə qalxıbdır. Mən həm operativlik, həm milli maraqların müdafiə edilməsi sahəsində mətbuatın fəaliyyətini yüksək qiymətləndirirəm."

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə media sahəsində həyata keçirilən islahatlar yeni inkişaf mərhələsi yaratmışdır. "Azərbaycan Respublikasında kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafına dövlət dəstəyi Konsepsiyası"nın qəbul edilməsi, 2021-ci il 12 yanvar tarixli "Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında" Fərmanla Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması, "Media haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun qəbul edilməsi milli medianın hüquqi və institusional əsaslarını daha da möhkəmləndirmişdir. Bu islahatlar media subyektlərinin iqtisadi dayanıqlığının artırılmasına, peşəkar jurnalistikanın inkişafına, informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasına və müasir media mühitinin formalaşdırılmasına mühüm töhfə vermişdir.
Həyata keçirilən islahatlar region mediasının inkişafına da yeni imkanlar açmışdır. Rayon və şəhər qəzetləri, yerli informasiya resursları bölgələrdə həyata keçirilən sosial-iqtisadi layihələrin, abadlıq və quruculuq işlərinin, dövlət proqramlarının və ictimai əhəmiyyət daşıyan təşəbbüslərin operativ şəkildə işıqlandırılmasında, dövlətlə vətəndaş arasında səmərəli informasiya körpüsünün qurulmasında mühüm rol oynayırlar. Region mətbuatının maddi-texniki imkanlarının genişləndirilməsi, rəqəmsal transformasiyaya uyğunlaşdırılması və jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması istiqamətində görülən tədbirlər yerli medianın dayanıqlı inkişafını təmin edən əsas amillərdəndir.

Son illərdə media subyektlərinə tətbiq olunan vergi güzəştləri, jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, güzəştli ipoteka imkanlarının yaradılması, media layihələrinin dövlət tərəfindən dəstəklənməsi və peşəkar jurnalistikanın təşviqi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər dövlətin milli mətbuata göstərdiyi ardıcıl diqqət və qayğının bariz nümunəsidir. Bununla yanaşı, rəqəmsal texnologiyaların inkişafı internet jurnalistikasının genişlənməsinə, Azərbaycan mediasının qlobal informasiya məkanında mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaratmışdır.

Azərbaycan mediası Vətən müharibəsi dövründə də yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirərək informasiya cəbhəsində üzərinə düşən tarixi missiyanı layiqincə yerinə yetirmişdir. Operativ və obyektiv məlumatların dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, dezinformasiyaya qarşı prinsipial mübarizə aparılması və Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq informasiya məkanında müdafiəsi milli mətbuatın dövlətçilik maraqlarına sədaqətini bir daha nümayiş etdirmişdir. Müharibədən sonrakı dövrdə isə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin, Böyük Qayıdış Proqramının və ölkəmizin inkişaf strategiyasının işıqlandırılması medianın əsas fəaliyyət istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Prezident İlham Əliyevin Milli Mətbuat Günü münasibətilə media nümayəndələrinə ünvanladığı təbrik məktubunda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan mətbuatı "Əkinçi" qəzetinin müəyyən etdiyi prinsiplərə sadiq qalaraq böyük inkişaf yolu keçmiş, xalqın maariflənməsinə, milli şüurun formalaşmasına, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsinə və milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına mühüm töhfələr vermişdir. Şuşada Milli Mətbuat Gününə həsr olunan tədbirlərin və Qlobal Media Forumlarının keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq media dialoqunun mühüm mərkəzlərindən birinə çevrildiyini, ölkəmizdə söz və mətbuat azadlığının inkişafına verilən yüksək dəyəri bir daha nümayiş etdirir.

Azərbaycanda media sahəsində həyata keçirilən ardıcıl islahatlar milli mətbuatın hüquqi bazasının təkmilləşdirilməsini, institusional inkişafını, iqtisadi dayanıqlığının möhkəmləndirilməsini və rəqəmsal transformasiyasını təmin etmişdir. Bu gün Azərbaycan mediası milli maraqların qorunmasına, cəmiyyətin obyektiv və operativ informasiya ilə təmin olunmasına, dövlətçilik dəyərlərinin təbliğinə və ictimai həmrəyliyin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfələr verir. Milli mətbuatımızın zəngin tarixi ənənələri üzərində qurulan müasir inkişaf modeli gələcəkdə də bu sahənin uğurlu inkişafını təmin edəcək mühüm amillərdən biri olaraq qalacaq.
Lamiyə Əliqızı
Xeber.info-un baş redaktoru